سند لازمالاجرا
سند لازمالاجرا سندی است که قانون، اجرای مفاد آن را بدون نیاز به رسیدگی دادگاه و صدور حکم قضایی امکانپذیر دانسته است. در این اسناد، متعهدله (طلبکار) میتواند مستقیماً از طریق اداره اجرای ثبت اسناد و املاک یا در برخی موارد از طریق دفترخانه تنظیمکننده سند، تقاضای صدور اجرائیه کند.
به عبارت دیگر، برخلاف بسیاری از دعاوی که ابتدا باید در دادگاه مطرح شوند و پس از صدور حکم، وارد مرحله اجرا شوند، در اسناد لازمالاجرا این مرحله حذف شده و قانون به خود سند، قدرت اجرایی داده است.
مهمترین اسناد لازمالاجرا
- اسناد رسمی تنظیمشده در دفاتر اسناد رسمی که در آن تعهدی برای پرداخت وجه، انتقال مال یا انجام تعهد مشخصی درج شده باشد.
- اسناد رهنی و وثایق بانکی؛ به همین دلیل بانکها در صورت عدم پرداخت اقساط، بدون طرح دعوا در دادگاه میتوانند از طریق اجرای ثبت نسبت به وصول مطالبات یا فروش وثیقه اقدام کنند.
- سند رسمی ازدواج؛ مهریه، نفقه و سایر تعهدات مندرج در سند ازدواج از طریق دفترخانه تنظیمکننده سند و اجرای ثبت قابل مطالبه است.
- چک (در حدود مقررات مربوط به اجرای ثبت)، در صورتی که شرایط قانونی لازم را داشته باشد، میتواند بدون طرح دعوا از طریق اجرای ثبت نیز اجرا شود.
مرجع اجرای سند لازمالاجرا
در اغلب موارد، اجرای این اسناد بر عهده اداره اجرای ثبت اسناد و املاک است و متعهدله با درخواست صدور اجرائیه، عملیات اجرایی مانند:
- توقیف اموال،
- توقیف حسابهای بانکی،
- ممنوعالخروجی بدهکار (در موارد مقرر)،
- و مزایده اموال
را مطابق قانون پیگیری میکند.
تفاوت سند لازمالاجرا با حکم دادگاه
| سند لازمالاجرا | حکم دادگاه |
|---|---|
| نیازی به اقامه دعوا ندارد. | ابتدا باید دعوا در دادگاه مطرح شود. |
| مستقیماً اجرائیه صادر میشود. | پس از صدور حکم قطعی، اجرائیه صادر میشود. |
| معمولاً توسط اجرای ثبت اجرا میشود. | توسط اجرای احکام دادگستری اجرا میشود. |
| رسیدگی ماهوی توسط دادگاه انجام نمیشود. | دادگاه ابتدا به اختلاف رسیدگی میکند. |
مستندات قانونی
- ماده ۹۲ قانون ثبت اسناد و املاک: اسناد رسمی درباره دیون و سایر اموال منقول، بدون احتیاج به حکم دادگاه لازمالاجرا هستند.
- آییننامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازمالاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب رئیس قوه قضائیه، که تشریفات صدور اجرائیه و عملیات اجرایی را بیان کرده است.